Samen uit, samen thuis
Het beleid in Nederland is wanneer een persoon uit een leef- of werkgemeenschap besmet is met het COVID-19 virus, niet alléén die persoon in quarantaine moet, maar ook degene(n) die met hem of haar in contact is geweest. Door mensen die géén klachten of verschijnselen van het virus hebben (asymptomatisch zijn) groepsgewijs (ook wel poolen genoemd) te testen, doen we een aanzienlijk kleiner beroep op het schaarse testmateriaal. Is een pool positief wordt de groep geacht de quarantaine- aanwijzingen in acht te nemen en krijgt iedere deelnemer in de pool een individuele test voorgeschreven om de daadwerkelijke bron te identificeren.

Covid-19 PCR
De bepaling van de virusdeeltjes wordt met een zogenoemde PCR (Polymerase Chain Reaction) test op het genetische materiaal (RNA) van het virusdeeltje verricht. Deze COVID-19 PCR-test wordt verricht op materiaal verkregen volgens de door RKI/RIVM toegestane methoden. Het resultaat is positief of negatief en geeft daarmee antwoord op de vraag of er wel of geen virusdeeltjes aanwezig zijn in de keel en/of neus. Als er virusdeeltjes aangetoond worden, is patiënt per definitie besmettelijk voor anderen. De Corona COVID-19 PCR-meting wordt verricht m.b.v. de ExtraStar Purification Kit 1.0 (Altona Diagnostics) door Labor Dr. Wisplinghoff (Keulen, Duitsland). Dagelijks worden de monsters door U- Diagnostics/ HetHuisartslab vervoerd naar Keulen waar de monsters 24/7 worden verwerkt en geanalyseerd. De methode is goedgekeurd door het RIVM.

Besmet geweest? Overweeg Serologie middels een bloedafname.

COVID-19 IgG antistoffen
Aangezien er nog geen geneesmiddelen zijn voor het bestrijden van de COVID-19 infectie, moet het lichaam zelf de infectie overwinnen. Dit proces gaat meestal gepaard met uitgesproken ziekteverschijnselen, maar soms is het beloop ook mild. Ongeveer 2 à 3 weken na het begin van de besmetting zijn er door het afweersysteem antistoffen gevormd (eerst IgA/IgM, daarna voornamelijk IgG). Men gaat er van uit dat indien deze antistoffen in het bloed aanwezig zijn, de persoon in kwestie immuniteit tegen het COVID-19 virus deeltje heeft opgebouwd. Het aantonen van deze antistoffen is daarom zinvol, omdat aangenomen wordt dat deze personen daarmee beschermd zijn tegen een nieuwe COVID-19 infectie. Dit is echter nog wel een onderwerp van discussie. Volgens het huidige wetenschappelijke inzicht, geldt voor de bepaling van deze Covid-19 antistoffen het volgende:
Tot dag 10 na de besmetting met COVID-19 is de seroconversie ongeveer 60%. Daarna loopt deze snel op naar bijna 100%. Een periode van 2 à 3 weken na de besmetting lijkt dus aangewezen om na te gaan of er inderdaad antistoffen tegen COVID-19 zijn gevormd en er dus sprake was van daadwerkelijke besmetting met COVID-19. Uiteraard moeten óók deze personen wel uiterst strikt de richtlijnen van het RIVM volgen, want ze kunnen het virus wel verspreiden c.q. overdragen als ze niet voldoende hygiënisch handelen, hoewel ze zelf dus (zeer waarschijnlijk) niet meer een tweede keer ziek worden.

Rapid Antigen (Snel)Test.

Omdat het een antigeen test betreft, meet je de aanwezigheid van eiwitstructuren van het (eiwit)kapsel waar het erfelijk materiaal van COVID19 zit opgeborgen. Met deze test kun je dus het intacte virusdeeltje meten, alsook brokstukken van het kapsel.

In een ‘ fabriek/bedrijf’ worden hele specifieke antistoffen tegen deze eiwitstructuren gemaakt (bio-engineering). De kwaliteit van de test is dus allereerst afhankelijk van de specificiteit van deze antistoffen.

Op dit moment maakt U-Diagnostics/ HetHuisartlab gebruik van de Roche antigeen test. De specificiteit is hoog, dat betekent dat er weinig fout positieve uitslagen zijn. Echter de sensitiviteit is behoorlijk laag, zo rond de 60-70%. Dit betekent dat er nogal wat fout negatieve zijn!

Dit lijkt ook wel logisch als alles vergeleken wordt met de gouden standaard, de PCR. Deze vermenigvuldigt het gevonden erfelijk materiaal minimaal 2^25 keer (=2*2*2*..........). Het gevonden materiaal wordt dus ongelooflijk vermenigvuldigd, vandaar ook dat je zelfs enkele virusdeeltje in een uitstrijk kunt detecteren.

Voordat de antigeen test positief wordt, moet je al een flinke hoeveelheid virus in het uitstrijkmateriaal hebben (je vermenigvuldigd immers niet, maar de test is afhankelijk van de (super)specificiteit van de antilichamen).

Zo mag je verwachten dat een positieve antigeen test ook inderdaad positief is.

Echter (!) een negatieve antigeentest kan zeer zeker wel fout negatief zijn. Immers de PCR test is veel gevoeliger.

Dat blijkt óók uit het advies van 14 oktober 2020 van het Outbreak Management Team over de toepasbaarheid van antigeen sneltesten: ’Testen bij personen met een groter risico op complicaties gebeurt bij voorkeur met PCR. Met name een negatieve testuitslag van een sneltest dient met een (gepoolde) PCR bevestigd te worden, omdat een fout-negatieve uitslag grote gevolgen kan hebben.’

Als je je dit alles goed realiseert is er wel een plaats voor de antigeen test. Bij iemand met klachten en een positieve antigeen test, kun je onmiddellijk maatregelen nemen. Of de omgeving dan ook al besmet is, wellicht nog zonder klachten, is met de antigeen test niet te bepalen. Hiervoor moet je PCR testen inzetten.

Dus bij a-symptomatische personen, zie ik geen rol voor de antigeen test. Natuurlijk kun je dan een positieve antigeen test meten, en dan weet je dat je organisatie in gevaar is (en al een tijdje was).

Kortom, oppassen met het gebruik van de antigeen test.

Baarn, 27 oktober 2020. Dr. Albert Zwart CMO – U-Diagnostics